Budapeşte - Nazlı Budin

Osmanlı buraya ''Nazlı Budin'' demiş. Nazlı, çünkü Osmanlı tarafından en çok sevilen 4. şehirmiş. Diğer şehirler ise İstanbul, Bursa ve Edirne. Şehirden kazanılan para yine bu şehre harcanmış. Bu nedenle de bir çok eser bırakılmış. Tam 724 eser... Gezinizde mutlaka osmanlı izleri şeklinde programlamanızı tavsiye ederim. Dile kolay 150 yıllık hakimiyet.

Evliya çelebi' nin  deyimi ile ; Buda’da 25 cami, 47 mescit, 12 medrese, 16 mektep, 2 hamam, 8 kaplıca, 9 han, 1 saat kulesi ve 1 bedesten bulunuyormuş. Bunların çoğu bugün ayakta değil maalesef.

Zivetgar kalesinin alımından iki gün önce vefat eden Kanuni Sultan Süleymanın iç organları da bu şehirde defnedilmiş. Oğlu 2.Selim tarafından organların defnedildiği yere daha sonra türbe yapılmış fakat  Osmanlıdan sonra bu türbe yıkılmış.

Kimbilir göremediğimiz ne çok değerli eser yıkılmıştır...

Macaristan gezisinden sonra karar verdim ki artık gezi kitaplarımda daha seçici olacağım. Hele ki eğer bağlarımız varsa o şehre ait daha da seçici. Çünkü genelde bu tarz kitaplar yabancı yayınevi ve yabancıların gözünden baktığı için bizim tarihi alanlarımıza yer vermeyebiliyor. Her ne kadar gitmeden önce çok okusakta yeterli olmayabilir. Kesinlikle sahaflardan kitap araştıracağım bundan sonra.

Biz ''Thomas Cook'' serisini tercih etmiştik bir çok şehir için. Çok genel cep kitapları ama yeterli değil.

Not: Thomas Cook modern anlamda ilk turizm hareketini başlatan kişiymiş ama konu nasıl buraya geldi ki. Demekki sahaflar gerçekten şart !



Nazlı Budin (Ötme Bülbül Ötme)

Ötme bülbül ötme yaz bahar oldu
Bülbülün figanı bağrımı deldi
Gül alıp satmanın zamanı geldi
Aldı Nemçe bizim nazlı Budin'i

Çeşmelerde abdest alınmaz oldu
Camilerde namaz kılınmaz oldu
Mamur olan yerler hep harap oldu
Aldı Nemçe bizim nazlı Budin'i

Budin'in içinde uzun çarşısı
Orta yerde Sultan Ahmet camisi
Kabe suretine benzer yapısı
Aldı Nemçe bizim nazlı Budin'i

Budin'in içinde Serdar kızıyım
Anamın babamın iki gözüyüm
Kafeste besili kınalı kuzuyum
Aldı Nemçe bizim nazlı Budin'i

Cephane tutuştu aklımız şaştı
Selatin camiler yandı tutuştu
Hep sabi subyanlar ateşe düştü
Aldı Nemçe bizim nazlı Budin'i

Serhatlar içinde Budin'dir başı
Kan ile yoğrulmuş toprağı taşı
Çerkez Alemdar'dır şehitler başı
Aldı Nemçe bizim nazlı Budin'i

Kıble tarafından üç top atıldı
Perşembe günüydü güneş tutuldu
Cuma günüydü Budin alındı
Aldı Nemçe bizim nazlı Budin'i

Budapeşte Gezilecek Yerler

Şimdi bakıyorumda fotoğraflara ne çok yorulmuşum. Bundan sonra bir kaç ülke-şehir rotası yerine, bir ülke birkaç şehir ya da sadece bir şehir olmalı gezilerimizde. Çünkü dönüp baktığımda çoğu bina ayrıntıları diğer şehirlere karışmış ve daha çok sadece yürüdüğüm, kafelerinde oturduğum anları pürüzsüz hatırlıyorum.

Ama yine de yazık olmasın Budapeşte'ye diye notlarımda toparlamaya çalıştım. Ne çok fotoğraf çekmişiz. Ne güzel fotoğraflar...Yok yok güzel hatırlıyorum ben bu şehri.

Gitmeden önce en çok Tuna Nehri' ni merak etmiştim. Neden bilmem ama sanki bir bağım var gibi. Efsanevi gibi. Yanıltmıyor beni, çoğu Avrupa şehrine nazaran mavi akıyor halen.

Gündüzü ayrı güzel, gecesi ayrı güzel, nehrin kıyısına kurulmuş nazlı şehir. Zaten akıyorsa şehrin ortasından bir nehir, nasıl güzel olmazdı o şehir.

Trenden ilk indiğim an bende eski İstanbul filmleri hissi uyandırdı. Bir kaç eski şehir içi otobüslerini görmemden olabilir. Hani şu bizim de kullandığımız kırmızı körüklü otobüslerden. (Tanıdık gelmesi normal biz bu otobüsleri Macaristan'dan ithal etmişiz). Zaten şehrin içine girdikçe daha da avrupalaşıyordu.

Budapest Card ve haritaları alıyoruz hemen. Şehir içi ulaşımının yanı sıra 60 kadar müzeye de bedava giriş hakkı sağlıyor size. Hiç müzeye girmek te istemeyebilirsiniz. Ama meraklısıysanız Rusya' nın dışında en büyük sovyet heykel koleksiyonu bu ülkede imiş.

Macar salamı endamından mıdır bilmem her yer salam koktu bana :) Son günümüzde küçük bir festivale denk gelmiştik. Tam içeriğini hatırlamıyorum ama, yöresel lezzetleri ve Macar müzikleri bir arada bulabileceğimiz bir yer. Et ağırlıklı bir mutfakları olduğu göze çarpıyordu ve ayrıca kurutulmuş kaz ciğeri, geyik eti gibi standlar vardı. Ayrıca bu kültürde at' ların yeri olduğu da barizdi. Satılan atçılık ile ilgili aksesuarlar ve gösterisi vardı. Sanırım bu anları da çok seviyorum. Etkinliğin içinde buluyorsun kendini. Budapeşte denilince macar salamı kokusunu hissetmemin etkiside bu festivaldir sanırım :)

Bu arada otelimiz Hösek Tere'ye  (kahramanlar meydanı) yakın. Otel araştırırken fikir olsun derseniz,

Hotel Benczur

Budapeşte şehri  Dünya'nın en eski 3.yer altı taşıma sistemine sahip. 1979 yılında Dünya Miras Listesi 'ne eklenmş. Halen eski şirin metroları var. Metro geldiğinde kullanılan müzik ise bana mario oyununun içine girmişim gibi hissettirmişti.

Sahi Dünya'nın en eski 2.yer altı taşıma sistemine sahip İstanbul yeraltı sistemini geliştirmek için neden bu kadar geç kalmış. Neden bizim de ağlarımız gelişip kısaca mavi hat, kırmızı hat diye ayrılmıyor. Çok manidar olmalı ki bu konu ile ilgili Mostar gezisinde otelde TRT de bir tartışma programına denk gelmiştik. Programda yapılan tren ağları ile ülkenin gelişmişlik düzeyinin artmasının hızlandığı gerçeği olduğu için Osmanlı'nın dış güçler tarafından bu anlamda engellenmesi üzerine idi. Daha sonra programı evden internetten izlemiştim.

Her otelde mutlaka bakarım ne tarz programlar, nasıl reklamlar var diye kısa bir tur atarım. Kısa bir kültür turu olsun diye. Gerçi yorgunluktan kanal değiştircek mecalide kalmıyor ya insanın. Bu arada  Türk dizileri yoğunluğu gerçekten farkediliyordu.

Bu arada Budapeşte ' de gezilecek ve gezdiğimiz diğer noktalar için mutlaka alttaki linkleri gezin. Keyfi bol bir Budapeşte gezisi dilerim.

Budapeşte Parlamento Binası,

Budapeşte Nazlı Budin,

Gül Baba Türbesi,

Budapeşte Kahramanlar Meydanı,

Budapeşte Tuna Nehri Gezisi,

St. Stephen Bazilikası,

Büyük Sinagog

Budapeşte - Nagy Zsinogoga - Büyük Sinagog

Nagy Zsinagoga dünyanın ikinci en büyük, avrupanın ise en büyük sinagoğu. 1859 yılında tamamlanmış. İkinci Dünya Savaşı sırasında, Almanlar tarafından toplama kampı olarak kullanılmış ve bu kampta ölen yahudiler sinagog bahçesine toplu olarak gömülmüşler.

Sinogog' a giriş için ödediğiniz ücret ile dilerseniz hemen yandaki Macaristan Yahudi Müzesine' de giriş yapabilirsiniz.

İlginç bilgi de siyonizm'in babası olarak adlandırılan Thedor Herlz'in doğduğu yermiş.

Budapeşte zamanında yahudilerin yoğun yaşadığı şehir. 1910 yılında nüfusun %25' ini oluşturuyorlarmış. Daha sonra şehrin içinde yaşamaları yasaklandığı için daha uzak bölgelere taşınmışlar. 1848 yılında Habsburglar' a karşı ayaklanmışlar. 1867 yılında eşitlik kazanmışlar ve bir çok yahudi bu bölgeye, diğer ülkerden de olmak üzere göçmüşler tekrar. Yahudiler ticareti geliştirerek güçlenince 1930-1940' lı yıllarda tekrar ayrımcılığa tabi tutularak duvarlar içeresindeki bir yahudi mahallesinde yaşamaya tabi tutulmuşlar. 2.Dünya Savaşında da çok yahudi ölmüş. Günümüzde ise bu mahalle Avrupa' da tamamen yok edilmemiş olan tek yahudi mahallesi olarak geçiyormuş.

Not: Habsburglar Hanedanlığı ve İmparatorluğu 1.Dünya savaşında yıkılmış. Okuldaki tarih kitaplarımızda kronolojik sırayla, dünyadan bihaber gibi anlatım dili olduğundan mıdır bilmem kendileri ile tanışıklığım Viyana gezisinde olmuştur. Araştırdıkça bazı parçalar birleşiyor. Demekki ne gezmek, ne de okumak yeterliymiş.

Gezerken çok ta okumak gerekirmiş.

Budapeşte Parlamento Binası

Macaristan'ın simgesi... Gece ayrıca görülesi, fotoğraflanası bina. Zaten Budapeşte en iyi ışıklandırılan şehir ünvanına sahip. O nedenle bir çok alanı hem gündüz hem gece görecek şekilde programlamak gerekebilir.

Parlamento binası gerçekten çok görkemli bir bina. Tuna kıyısının Peşte tarafına yapılmış. Avrupanın en büyük ikinci parlemanto binası. 13 yılda yapımı tamamlanmış, içinde 700 oda varmış ve 365 günü temsil etmek amacıyla dış görüntüsünde irili ufaklı tam 365 kule bulunuyormuş. Ayrıca ısıtma sistemi başka hiç bir yerde de yokmuş! Son cümle nedense bana çok gerçekçi gelmedi :)

İster Tuna Nehri'ndeki tekne gezisinde, isterseniz tepedeki kaleden, ya da tam karşısındaki Buda tarafındaki banklardan seyre dalın. Aynı karede bol bol fotoğraflarınızı alın. Ne de olsa Budapeşte şehrindesiniz :)

Budapeşte - Gül Baba Türbesi

Kanuni Sultan Süleyman tarafından tekke kurması için gönderilmiş bir bektaşi. 1541 yılında burada vefat etmiş. Türbenin bulunduğu alanın adı Macarca da ''Gültepe'' adı verilen Rozsadomb. Macarlar tarafından da sevilen ve ziyaret edilen bir mekan.

Omzunda/başında hep gül taşıdığı için Gül baba olarak anılmış. Kimbilir belki de memleket özlemini dindirmek, ya da memleket kokusunu hep yanında hissetmek için gül koymuştur omzuna/başına. Ne de olsa Ispartalı imiş. Belki de tekkesini gül ile simgelemek istemiştir.

Gül Baba'nın asıl adı Evliya Çelebi 'nin kitaplarında Cafer olarak geçiyormuş ve orada  da Merzifonlu olduğu yazıyormuş. Ayrıca cenaze namazına Kanuni Sultan Süleyman da katılmış. Namazı ise Ebussuud efendi kıldırmış.

Kendisi hakkında daha detaylı bilgi için mutlaka okuyun derim. Burada da Ispartalı olduğunda dair bir bilgi yok. Zaten araştırınca bir çok farklı rivayetlerle karşılaşıyorsunuz. Ben bir belgeselden not almıştım memleketini ve belki de  ilk paragrafta kendimce inanarak yazdıklarımdan olsa gerek Ispartalı olduğu daha makul gelmişti.

Gerçekte nerelidir acaba?

Budapeşte Hösek Tere - Kahramanlar Meydanı

Şehre vardığımızda, otele ulaşmak için metro durağının  Hösek Tere istasyondan çıkıyoruz. Bir dönüyoruz ki Kahramanlar Meydanı... Önce otele bavulları bırakıp, bir süre dinlendikten sonra yürüyerek tekrar çıkıyoruz meydana.

Buradaki anıt heykeller Macarların Orta Asya'dan göçlerinin 1000.yılı anısında yapılmış. Ortadaki kolonun en  üst tepesinde St.Stephen' e rüyasında görülen ve ona Macaristan taçını sunan Cebrail meleği temsil eden bir heykel var. (1.fotoğraf)

Budapeşte'nin kalbi, en büyük meydanı. İki adet yarım daire şeklinde heykeller sıralanmış. Alt bölümlerinde ise  Macar Krallarının kahramanlıklarını anlatan kabartmalar mevcut.

Kralların bir kaç tanesini araştırısanız Osmanlı ile bağlantılı olanlarıda görebilirsiniz. Ayrıca iki tarafında da müze var. Güzel Sanatlar Müzesi ve Sanat Sarayı.

Meydan büyük olduğu için kaykaylı gençleri görebilirsiniz yazıyordu rehber kitabımızda. Gördük mü ? Gördük :) Artık daha kapsamlı rehber kitap satın almamız gerekiyor demekki ...

Meydanın hemen sol bölümünde yeşillik alan var. Bir nevi kent korusu gibi. Ortasında sakin bir göl. Göl kışın buz pistine dönüyormuş. Gölde bir moda çekimine de denk geliyoruz. Dinlenirken onlarıda seyrediyoruz. Biraz daha ilerisinde ise dünya'nın en büyük kaplıcası var. Osmanlı'dan kalan 4 Türk hamamından biri. Şimdinin Spa merkezi.

Budapeşte - Tuna Nehri Gezisi

Şehri yorulmadan, dinlerek gezmek isterseniz, nehirde yaklaşık bir saatlik bir tur yapabilir ve kulaklıklarından şehri Türkçe dinleyebilirsiniz.

Ayrıca Paris'in bulanık nehrinden sonra burası tur için sizi davet edebilir bilginiz olsun :)

Bence akşam karanlığında ışıl ışıl Budapeşte'yi görmek tekne gezisi ile daha mantıklıdır. Gündüz arşınladığınız sokaklarda yorulmuş, akşamında masalımsı olan şehiri nehirden sessizce dinlersiniz ve dinlenirsiniz.

(Paris' in çok mu hakkını alıyorum ne... En kısa zamanda toparlamalıyım notları :) yok yok ben Paris şehrinde de güzel şeyler yaşadım ama o başka başlığın konusu :) )

Budapeşte - Szent Istvan Bazilika (St.Stephen Bazilikası)

Budapeşte'nin en büyük kilisesi St.Stephen Bazilikası. Geniş bir meydana bakıyor ve meydanda oturabileceğeniz aradaki sokaklarda küçük mekanlar mevcut.

İddialara göre içerde St.Stephen'e ait olduğu söylenen mumyalı sağ eli bulunuyormuş. Ben baktım göremedim. :)